"Kto nienawidzi, już przegrał."
Kim był?
Wyobraź sobie, że w środku nocy do twojego domu wkraczają tajni agenci, by z nakazem aresztowania wywieźć cię w nieznane miejsce na całe 3 długie lata. Tak właśnie brutalnie potraktowały mnie komunistyczne władze państwowe jesienią 1953 roku, chcąc za wszelką cenę uciszyć mój głos. Urodziłem się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli, niewielkiej i ubogiej wsi nad rzeką Bug, w trudnych czasach, gdy wolnej Polski w ogóle nie było na mapach świata. Mój ojciec był miejscowym organistą, a nasz dom tętnił głęboką wiarą i gorącym patriotyzmem, choć boleśnie naznaczyła go wczesna śmierć mojej ukochanej mamy.
W młodości nie byłem wcale fizycznie silny ani odporny, wręcz przeciwnie, całymi latami zmagałem się z bardzo ciężką, wyniszczającą chorobą płuc. Kiedy w 1924 roku przyjmowałem swoje upragnione święcenia kapłańskie w pięknej bazylice we Włocławku, byłem tak bardzo osłabiony, że prowadzono mnie pod rękę, abym w ogóle mógł ustać na nogach. Nikt z obecnych tam wtedy ludzi nie przypuszczał, że ten blady, wątły chłopak zostanie kiedyś prymasem i zmierzy się z niezwykle potężnym systemem totalitarnym. Zawsze jednak w głębi serca czułem ogromne wsparcie i opiekę Maryi, której ufałem bezgranicznie w każdej, nawet najtrudniejszej chwili mojego duszpasterskiego życia.
Punkt zwrotny
Ten najbardziej dramatyczny i mroczny moment w moim życiu nadszedł niespodziewanie 25 września 1953 roku. Był późny, chłodny wieczór, gdy uzbrojeni funkcjonariusze aparatu bezpieczeństwa szczelnie otoczyli moją warszawską rezydencję i z impetem wtargnęli do środka. Kazali mi się natychmiast spakować w zaledwie kilka minut, a wściekle szczekający na podwórzu pies tylko potęgował ogólną atmosferę zgrozy, przymusu i niepewności. Wywieziono mnie w środku nocy, w strugach deszczu, nie stawiając absolutnie żadnych oficjalnych zarzutów, by brutalnie odizolować mnie od narodu i ostatecznie złamać mojego ducha.
Czego dokonał?
Zamknięty w ścisłym odosobnieniu w kilku różnych miejscach zsyłki nie poddałem się obezwładniającej rozpaczy, lecz w ciszy napisałem potężny tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Gdy wreszcie w 1956 roku odzyskałem pełną wolność, bez zwłoki rozpocząłem Wielką Nowennę, ambitny program duszpasterski przygotowujący całą Polskę na wiekopomne tysiąclecie chrztu w 1966 roku. Przeprowadziłem polski Kościół katolicki bezpiecznie przez najciemniejsze i najbardziej niebezpieczne lata powojennego komunizmu, co ostatecznie przyniosło mi dumne miano Prymasa Tysiąclecia. Byłem też wielkim oparciem i bliskim przyjacielem dla biskupa Karola Wojtyły, który bez mojej niezłomnej postawy prawdopodobnie nigdy nie zostałby wybrany na papieża.
Moje pełne prób życie dobitnie pokazuje światu, że cicha wytrwałość, wielka kultura osobista i żelazny charakter mogą skutecznie skruszyć nawet najgrubsze więzienne mury. Zawsze z mocą przypominałem moim rodakom, że naród, który nie zna swojej prawdziwej przeszłości, po prostu umiera i nie jest w stanie zbudować lepszej przyszłości. Czy w dzisiejszym, dynamicznie zmieniającym się świecie potrafiłbyś tak odważnie stanąć w obronie obiektywnej prawdy, gdyby ostateczną ceną była twoja osobista wolność oraz wykluczenie? Mój bezkompromisowy opór przeciwko ideologicznemu zniewoleniu na zawsze odmienił bieg polskiej historii i dał zwykłym ludziom ogromną siłę do późniejszej walki o Solidarność.
Śmierć i kult
Zmarłem 28 maja 1981 roku w otoczeniu moich najbliższych współpracowników w Warszawie, zaledwie kilkanaście dni po niezwykle tragicznym zamachu na papieża Jana Pawła II. Setki tysięcy zapłakanych Polaków żegnały mnie na ulicach stolicy w pełnym powagi milczeniu, z dotkliwym poczuciem utraty prawdziwego przywódcy i duchowego ojca. Moje doczesne szczątki spoczywają obecnie w krypcie archikatedry pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w samym sercu warszawskiego Starego Miasta. Kościół oficjalnie beatyfikował mnie we wrześniu 2021 roku, a moja intelektualna oraz duchowa spuścizna wciąż inspiruje wszystkich szukających prawdziwej godności w obliczu ucisku.