"Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie".
Kim byli?
Dokonanie pierwszego na świecie przeszczepu kończyny brzmi jak cud współczesnej medycyny, ale to właśnie ten niesamowity wyczyn przypisuje się nam. Nazywamy się Kosma i Damian i jako nierozłączni bracia bliźniacy przyszliśmy na świat w rzymskiej prowincji Arabii, prawdopodobnie w III wieku. Nasza zamożna matka, Teodota, wychowała nas w głębokiej wierze chrześcijańskiej, co na zawsze ukształtowało całe nasze późniejsze życie. Zdobyliśmy staranne i wszechstronne wykształcenie medyczne w słynnej Syrii, gdzie poznaliśmy tajniki ówczesnej nauki oraz sztuki leczenia najróżniejszych dolegliwości ludzkiego ciała.
Nie staliśmy się jednak zwykłymi, nastawionymi na materialny zysk medykami, lecz wybraliśmy drogę całkowicie darmowej służby dla każdego potrzebującego. Z tego wspaniałego powodu miejscowa ludność szybko zaczęła nazywać nas greckim mianem anargyroi, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza ludzi całkowicie pozbawionych srebra. Naszą najpotężniejszą metodą terapeutyczną nie były wyłącznie rzadkie zioła czy skomplikowane zabiegi chirurgiczne, lecz przede wszystkim bardzo gorliwa modlitwa do jedynego Boga. Byliśmy absolutnie przekonani, że dar zdrowia pochodzi prosto z niebios, dlatego nigdy nie wolno nam żądać za niego żadnej ziemskiej zapłaty.
Punkt zwrotny
Nasza niesłabnąca popularność rosła w oszałamiającym tempie, przyciągając do naszego domu w syryjskim mieście Egea olbrzymie tłumy zdesperowanych pacjentów z całej okolicy. Każde niewytłumaczalne uzdrowienie fizyczne niemal natychmiast prowadziło do uzdrowienia duchowego, a wielkie rzesze wdzięcznych ludzi masowo przyjmowały chrześcijaństwo pod naszym bezpośrednim wpływem. Niestety, w potężnym Imperium Rzymskim wybuchły wkrótce niezwykle brutalne prześladowania wyznawców Chrystusa, za które odpowiadał bezlitosny cesarz Dioklecjan. Zostaliśmy nagle aresztowani na bezpośredni rozkaz rzymskiego namiestnika Lizjasza, który stanowczo zażądał od nas natychmiastowego wyrzeczenia się wiary oraz złożenia hołdu pogańskim posągom.
Czego dokonali?
Czy ktokolwiek rozsądny porzuciłby odwieczną prawdę i swoich najciężej chorych podopiecznych w obliczu śmiertelnego zagrożenia? Oczywiście, że zdecydowanie odmówiliśmy wykonania tego haniebnego rozkazu, co natychmiast spotkało się z ogromnym gniewem namiestnika i serią wyjątkowo okrutnych tortur. Znosiliśmy wspólnie potworne biczowanie, bolesne próby spalenia na stosie oraz ukamienowania, a także topienie w głębokim morzu, z którego według dawnych przekazów uratował nas sam świetlisty anioł. Naszym największym wspólnym dokonaniem nie było jednak znoszenie cierpienia, lecz trwanie w niezłomnej postawie wiernych świadków Chrystusa, którzy nigdy nie zdradzili wzniosłych ideałów.
Przed naszym ostatecznym uwięzieniem zdążyliśmy w cudowny sposób pomóc niezliczonej liczbie osób, co na zawsze zapisało się w fascynującej historii wczesnego chrześcijaństwa. Najsłynniejszym z przypisywanych nam czynów pozostała niezwykła operacja, podczas której rzekomo zastąpiliśmy zżartą przez postępującą gangrenę nogę pacjenta całkowicie zdrową kończyną pobraną od zmarłego człowieka. Nawet jeśli znaczna część z tych wspaniałych opowieści to ludowe legendy, ich głębokie symboliczne przesłanie na zawsze odmieniło sposób postrzegania zawodu każdego lekarza. Pokazaliśmy całemu starożytnemu światu, że prawdziwa wiedza naukowa połączona ze szczerą i żarliwą wiarą potrafi dokonywać rzeczy z pozoru absolutnie niemożliwych.
Śmierć i kult
Gdy bezwzględni oprawcy w końcu zrozumieli, że absolutnie żadne wymyślne męki nie zdołają złamać naszej silnej woli, ostatecznie wydali na nas wyrok śmierci. Zostaliśmy obaj bezlitośnie ścięci ostrym mieczem w syryjskim mieście Cyrus, co według tradycji historycznej miało miejsce najprawdopodobniej w 303 roku naszej ery. Nasz wielki męczeński trud błyskawicznie zaowocował ogromnym kultem, a rzymski papież Feliks IV ufundował w Rzymie wspaniałą bazylikę z przepięknymi mozaikami ku naszej wiecznej chwale już w VI wieku. Dzisiaj nadal wspólnie pozostajemy potężnymi orędownikami przed tronem Najwyższego, wiernie patronując wszystkim szlachetnym medykom, którzy ofiarnie ratują ludzkie życie bez oglądania się na osobiste zyski.