„Jestem chrześcijaninem i w imię Jezusa Chrystusa noszę tę broń.”
Kim był?
Kiedy rzymski trybun dał mi czas do namysłu, abym wyrzekł się Chrystusa i pokłonił posągom, zamiast ulec strachowi, podłożyłem ogień pod słynną pogańską świątynię bogini Cybeli w samym sercu Amazei. Przyszedłem na świat w drugiej połowie III wieku na Wschodzie, prawdopodobnie w Syrii, Armenii lub w okolicach miasta Euchaita w krainie Pontu nad Morzem Czarnym. Wychowałem się w wierze chrześcijańskiej, a gdy wyrosłem na krzepkiego i zdatnego do noszenia oręża młodzieńca, wstąpiłem w szeregi armii Cesarstwa Rzymskiego. Ze względu na mój młody wiek i status niedawno zaciągniętego żołnierza w kohorcie przylgnął do mnie łaciński przydomek Tyron, co oznacza po prostu rekruta.
Jako zwykły legionista służyłem w armii za czasów cesarza Maksymina, który rozpoczął swoje rządy w 305 roku. Przebywałem wówczas wraz z moim garnizonem wojskowym w mieście Amazea w Poncie, na terenie dzisiejszej północnej Turcji. Był to niezwykle mroczny okres, w którym trwało ostatnie, najdłuższe i zarazem najkrwawsze prześladowanie chrześcijan w dziejach rzymskiego imperium. Mimo narastającego wokół terroru wiedziałem, że moja przysięga wojskowa nigdy nie może unieważnić wierności, którą przyrzekłem samemu Bogu.
Punkt zwrotny
Prawdziwa próba nadeszła w 306 roku, kiedy ogłoszono surowy dekret cesarski nakazujący wszystkim żołnierzom przymusowe wyznawanie religii państwowej. Od każdego z nas zażądano publicznego złożenia ofiary z kadzidła przed ołtarzami pogańskich bóstw rzymskich pod groźbą okrutnej śmierci. Gdy nadeszła moja kolej, wystąpiłem przed dowódców i jako chrześcijanin stanowczo odmówiłem udziału w bałwochwalczym obrzędzie, wyznając, że służę wyłącznie żywemu Bogu. Trybun rzymski, licząc na to, że młody rekrut ugnie się pod presją, wstrzymał egzekucję i wyznaczył mi czas do namysłu.
Czego dokonał?
Postanowiłem wykorzystać otrzymaną swobodę w sposób, którego żaden z moich przełożonych się nie spodziewał, aby całym swoim czynem pokazać, jak bardzo potępiam kult fałszywych bożków. Pod osłoną nocy udałem się pod słynną w całej Amazei świątynię pogańskiej „matki bogów” Cybeli i wznieciłem pożar, który doszczętnie strawił to miejsce kultu. Nie ukrywałem się po tym czynie, lecz otwarcie przyznałem do podłożenia ognia, dając wszystkim jasne świadectwo, że martwe posągi nie mają żadnej mocy. Czy potrafisz sobie wyobrazić, jak wielkiej odwagi wymagało rzucenie tak jawnego wyzwania całej potędze rzymskiego aparatu państwowego?
Zostałem natychmiast aresztowany i jako świętokradca wtrącony do lochu oraz poddany najbardziej wyszukanym mękom. Prześladowcy dręczyli mnie w więzieniu długotrwałym głodem, a podczas przesłuchań rozciągali moje ciało na drewnianym koźle tortur i szarpali żelaznymi hakami. Wśród tych straszliwych cierpień ani przez chwilę nie straciłem ducha, czerpiąc nadprzyrodzoną siłę z modlitwy i obecności Chrystusa. Widząc moją niezłomność, sędziowie wydali ostateczny wyrok, skazując mnie na śmierć przez spalenie żywcem na stosie.
Śmierć i kult
Poniosłem śmierć męczeńską w płomieniach stosu 17 lutego 306 roku w Amazei lub pobliskiej Euchaicie, oddając życie za wiarę w Chrystusa. Na miejscu mojego męczeństwa cesarz Anastazy w latach 491–518 wzniósł wspaniałą bazylikę, a płomienne mowy pochwalne ku mojej czci wygłaszali między innymi święty Grzegorz z Nyssy oraz Chryzyp z Jerozolimy. W VIII wieku moje relikwie przeniesiono do katedry we włoskim Brindisi, natomiast 9 listopada 1663 roku ich cząstkę uroczyście wprowadzono do polskiego kościoła w Kociszewie. Moja sława jako świętego żołnierza rozeszła się po całym Wschodzie i Zachodzie, od Konstantynopola i Rzymu aż po dawną Wenecję.